Wypadek przy pracy rolniczej. Kiedy KRUS wypłaci jednorazowe odszkodowanie?

Rolnik, domownik lub pomocnik rolnika, który doznał stałego albo długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku przy pracy rolniczej, może ubiegać się o jednorazowe odszkodowanie z KRUS. W razie śmierci ubezpieczonego prawo do świadczenia mogą uzyskać członkowie jego rodziny. Przyznanie pieniędzy nie następuje jednak automatycznie po zgłoszeniu zdarzenia. KRUS bada jego przebieg, przyczynę, związek z działalnością rolniczą, zachowanie poszkodowanego oraz skutki zdrowotne wypadku. Istotne jest również dochowanie terminów i przedstawienie dowodów pozwalających na ustalenie okoliczności zdarzenia.

Jednorazowe odszkodowanie z KRUS – kto może otrzymać świadczenie?

Jednorazowe odszkodowanie za wypadek w rolnictwie przysługuje ubezpieczonemu rolnikowi, domownikowi lub pomocnikowi rolnika, jeżeli wskutek wypadku przy pracy rolniczej albo rolniczej choroby zawodowej doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. W razie śmierci ubezpieczonego wskutek takiego zdarzenia lub choroby o wypłatę mogą ubiegać się uprawnieni członkowie jego rodziny. Samo doznanie urazu podczas wykonywania pracy nie przesądza więc o prawie do pieniędzy. Konieczne jest ustalenie, że zdarzenie odpowiada ustawowej definicji wypadku przy pracy rolniczej, a jego następstwem jest uszczerbek na zdrowiu objęty ochroną ubezpieczeniową.

Po otrzymaniu zgłoszenia KRUS sprawdza, czy poszkodowany w dniu zdarzenia podlegał ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu. Dopiero po potwierdzeniu tej okoliczności Kasa prowadzi postępowanie dowodowe dotyczące przebiegu i przyczyn wypadku. Znaczenie ma zatem zarówno status osoby poszkodowanej, jak i charakter wykonywanych przez nią czynności.

Kiedy zdarzenie jest wypadkiem przy pracy rolniczej?

Zgodnie z ustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników wypadkiem przy pracy rolniczej jest nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo pozostawało w związku z wykonywaniem takich czynności. Wszystkie te przesłanki są badane w postępowaniu prowadzonym przez KRUS. Znaczenie ma więc zarówno miejsce wypadku, jak i rodzaj wykonywanej pracy oraz związek zdarzenia z działalnością rolniczą.

Do wypadku może dojść na terenie gospodarstwa rolnego prowadzonego przez ubezpieczonego lub gospodarstwa, w którym stale pracuje, a także na terenie gospodarstwa domowego bezpośrednio związanego z gospodarstwem rolnym. Ochrona obejmuje również drogę z mieszkania do gospodarstwa i drogę powrotną. Przepisy uwzględniają ponadto zdarzenia poza terenem gospodarstwa podczas wykonywania zwykłych czynności związanych z działalnością rolniczą oraz w drodze do miejsca wykonywania takich czynności i z powrotem.

Odrębne zasady dotyczą pomocnika rolnika. W jego przypadku za wypadek przy pracy rolniczej uznaje się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną podczas wykonywania czynności określonych w umowie o pomocy przy zbiorach. Chodzi między innymi o zbieranie wskazanych płodów rolnych, usuwanie zbędnych części roślin, sortowanie plonów oraz przygotowanie ich do transportu, przechowywania lub sprzedaży. Szczególne regulacje dotyczą obywateli Ukrainy legalnie przebywających w Polsce z powodu działań wojennych, dla których zakres czynności wykonywanych w ramach takiej umowy został rozszerzony.

Kiedy KRUS może odmówić wypłaty odszkodowania?

Spełnienie definicji wypadku nie zawsze oznacza prawo do świadczenia. Odszkodowanie nie przysługuje ubezpieczonemu, który spowodował zdarzenie umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa. Prawo do wypłaty jest wyłączone również wtedy, gdy osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środków odurzających, substancji psychotropowych lub innych środków o podobnym działaniu sama w dużym stopniu przyczyniła się do wypadku.

Odmowa może nastąpić także wtedy, gdy zdarzenie miało miejsce podczas wykonywania czynności niezwiązanych z prowadzeniem działalności rolniczej. Dotyczy to również sytuacji, gdy ubezpieczony wykonywał pracę w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej. Ocena celu i charakteru czynności wykonywanej w chwili zdarzenia może zatem przesądzić o wyniku postępowania.

Zgłoszenie wypadku do KRUS – termin i obowiązki poszkodowanego

Wypadek przy pracy rolniczej należy zgłosić najbliższej jednostce organizacyjnej KRUS bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie sześciu miesięcy od dnia zdarzenia. Zgłoszenia może dokonać poszkodowany albo inna osoba. Dostępnych jest kilka sposobów przekazania informacji:

• osobiście w jednostce Kasy,
• pocztą,
• telefonicznie,
• pocztą elektroniczną,
• przez platformę e-PUAP lub eKRUS.

Samo zgłoszenie nie kończy obowiązków związanych z wyjaśnieniem zdarzenia. Poszkodowany lub inna osoba zgłaszająca powinna w miarę możliwości zabezpieczyć miejsce wypadku oraz przedmioty z nim związane, a następnie udostępnić je pracownikowi prowadzącemu postępowanie. Należy również wskazać świadków i dostarczyć posiadaną dokumentację leczenia. Materiały te mogą mieć istotne znaczenie przy odtwarzaniu przebiegu zdarzenia i ocenie jego związku z działalnością rolniczą.

Osoba zgłaszająca powinna także udzielić informacji i wszechstronnej pomocy pracownikowi KRUS prowadzącemu postępowanie dowodowe. Zbyt późne zgłoszenie zdarzenia może utrudnić zebranie dowodów, ustalenie stanu miejsca wypadku czy przesłuchanie osób, które widziały jego przebieg.

Postępowanie powypadkowe i znaczenie protokołu KRUS

Po przyjęciu zgłoszenia KRUS ustala, czy poszkodowany podlegał odpowiedniemu ubezpieczeniu w dniu zdarzenia, a następnie prowadzi postępowanie dowodowe dotyczące okoliczności i przyczyn wypadku. Po jego zakończeniu Kasa sporządza protokół powypadkowy. Powinno to nastąpić nie później niż w ciągu 14 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności potrzebnej do ustalenia przebiegu i przyczyn zdarzenia.

Protokół ma szczególne znaczenie, ponieważ stanowi podstawę uznania albo nieuznania zdarzenia za wypadek przy pracy rolniczej. Poszkodowany, a w razie jego śmierci uprawniony członek rodziny ubiegający się o odszkodowanie, może w terminie siedmiu dni od otrzymania dokumentu zgłosić na piśmie uwagi i zastrzeżenia do zawartych w nim ustaleń. Warto więc dokładnie sprawdzić opis przebiegu zdarzenia, wskazane przyczyny oraz inne ustalenia mogące wpływać na prawo do świadczenia.

Wniosek o jednorazowe odszkodowanie i ustalenie uszczerbku na zdrowiu

Osoba uprawniona powinna złożyć wniosek o jednorazowe odszkodowanie na formularzu KRUS SR-23. Dokument można przekazać bezpośrednio jednostce organizacyjnej KRUS, wysłać pocztą lub pocztą elektroniczną, a także złożyć za pośrednictwem e-PUAP albo eKRUS. Wysokość świadczenia zależy od procentu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu ustalonego w postępowaniu orzeczniczym.

1. Stały uszczerbek oznacza naruszenie sprawności organizmu powodujące upośledzenie jego czynności, które nie rokuje poprawy.
2. Długotrwały uszczerbek występuje natomiast wtedy, gdy upośledzenie czynności organizmu trwa dłużej niż sześć miesięcy, lecz stan zdrowia może ulec poprawie.

Ile wynosi jednorazowe odszkodowanie z KRUS?

Od 1 stycznia 2025 r. jednorazowe odszkodowanie wynosi 1431 zł za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Oznacza to, że wysokość podstawowego świadczenia jest bezpośrednio związana z wynikiem postępowania orzeczniczego. Z tytułu orzeczonej niezdolności do samodzielnej egzystencji wskutek wypadku lub rolniczej choroby zawodowej przysługuje dodatkowo 28 620 zł.

W przypadku śmierci ubezpieczonego wysokość odszkodowania zależy od kręgu osób uprawnionych. Gdy prawo do świadczenia ma małżonek lub dziecko zmarłego, kwota wynosi 143 100 zł i jest zwiększana o 28 620 zł na drugiego i każdego kolejnego uprawnionego w przypadkach określonych w przepisach. Jeżeli uprawnieni są wyłącznie inni członkowie rodziny, świadczenie wynosi 71 550 zł, a na drugiego i każdego następnego uprawnionego przewidziano zwiększenie o 28 620 zł. Inni członkowie rodziny uprawnieni równocześnie z małżonkiem lub dziećmi otrzymują po 28 620 zł.

Uzyskanie jednorazowego odszkodowania z KRUS zależy od wykazania, że zdarzenie spełnia ustawowe przesłanki wypadku przy pracy rolniczej, a jego następstwem jest stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu albo śmierć ubezpieczonego. Poszkodowany powinien zgłosić wypadek bez zbędnej zwłoki, zabezpieczyć dostępne dowody, wskazać świadków, przedstawić dokumentację leczenia i współpracować z KRUS podczas ustalania okoliczności zdarzenia. Szczególnej uwagi wymaga protokół powypadkowy, ponieważ zawarte w nim ustalenia stanowią podstawę oceny wypadku, a termin na zgłoszenie pisemnych uwag i zastrzeżeń wynosi siedem dni od otrzymania dokumentu. Prawidłowe przeprowadzenie postępowania i wykazanie związku zdarzenia z działalnością rolniczą mają bezpośrednie znaczenie dla ustalenia prawa do świadczenia oraz jego wysokości.

Nadzór merytoryczny artykułu

PKPP – Polska Kancelaria Pomocy Poszkodowanym – to warszawska kancelaria odszkodowawcza działająca od 2014 roku. Reprezentuje poszkodowanych w sprawach po wypadkach komunikacyjnych, w pracy, za granicą, po pożarach oraz po śmierci osoby bliskiej. Kancelaria działa w Warszawie i na terenie całej Polski, dojeżdża do klienta. Wynagrodzenie wyłącznie prowizyjne, bezpłatna analiza sprawy, sprawy sądowe prowadzone na koszt kancelarii. Każdy klient otrzymuje dostęp do platformy CRM do bieżącego monitorowania postępowania. Kontakt: pkpp.com.pl, tel. +48 603 570 571, Al. Jana Pawła II 27, 00-867 Warszawa.

Artykuł Partnera