Uprawa kukurydzy staje się coraz bardziej trudniejsza, ze względu na panujące w ostatnich latach trudne warunki pogodowe, zwiększającą się presje ze strony insektów i chwastów oraz coraz większą ilość przepisów i norm, których należy przestrzegać. Rolnicy więc stają przed wieloma dylematami uprawiając kukurydzę. Jednym z nich jest wybór właściwej odmiany. Coraz nowsza genetyka dopasowująca poszczególne odmiany do ścisłych warunków polowych pozwala na odpowiedni wybór i osiągnięcie wysokich plonów.
Na co należy zwrócić szczególną uwagę przy wyborze odmian kukurydzy?
Potencjał plonotwórczy i FAO
Jedną z kluczowych kwestii jest potencjał plonotwórczy danej odmiany. Wysiewając kukurydze rolnik chce uzyskać możliwie jak największy plon, który wygeneruje mu zysk. W przypadku uprawy kukurydzy w bardzo dużym procencie zasada jest prosta czym dłuższe FAO (czyli przyjęta skala z długością okresu wegetacyjnego dla uprawy kukurydzy) tym wyższy potencjał plonotwórczy. Należy jednak mieć na uwadze inne aspekty, które wpływają na wybór odmiany o odpowiednim FAO i często ograniczają możliwość wyboru. W jakich aspektach należy wybierać odmiany wczesne i średniowczesne. Na pewno na terenach Polski północnej, na której okres wegetacyjny jest krótszy niż w Polsce centralnej i południowej. Drugim aspektem jest chęć wysiewu roślin następczych. Jeżeli zapadnie decyzja o siewie zbóż ozimych należy wybierać odmiany o FAO do 260, a najlepiej do 240. Pozwoli to na spokojny zbiór i zasiew zboża w terminie lekko opóźnionym. Siew po odmianach późniejszych może nie w każdym roku się udać ze względu na warunki pogodowe, a spadek plonowania zbóż ozimych może być zauważalny.
Typ użytkowania kukurydzy
Kukurydza jest uniwersalną rośliną przeznaczaną na wiele celów. Najpopularniejszym jest przeznaczenie na ziarno, z którego wytwarza się produkty do przetwórstwa spożywczego i paszę dla zwierząt oraz na kiszonkę. W ostatnich latach coraz popularniejsze staje się jeszcze wyodrębnienie przeznaczenia na bioetanol i na biogaz. Każdy ze sposobów docelowego przeznaczenia ma inne specjalne wymagania dzięki czemu ważny jest wybór odpowiedniej odmiany.
- Odmiany kiszonkowe powinny mieć zachowany odpowiedni stosunek ilości masy do ilości ziarna dostępnego w kiszonce. Ziarno powinno być typu flint-dent odznaczające się dużą ilością energii i bardzo dobrą strawnością.
- Odmiany na biogaz powinny mieć mocno ulistnioną budowę z odpowiednim stosunkiem ziarna. Muszą charakteryzować się dużą ilością energii. Do tego celu zazwyczaj są wybierane odmiany o późniejszym FAO i mocnym stay green.
- Kukurydza na ziarno z przeznaczeniem na grys (przemysł młynarski) oraz na inne cele spożywcze powinna charakteryzować się dużą ilością skrobi szklistej. W tym przypadku najlepszym wyborem są odmiany o ziarnie typu flint, które posiadają wysoką zdrowotność.
W przypadku odmian na cel pozyskiwania bioetanolu sprawdzają się najlepiej odmiany o typie ziarna dent.
Wigor początkowy i przystosowanie do zimnych wiosen
Pogoda wiosną w okresie siewów bywa bardzo zmienna. Obniżenie temperatur w czasie siewów i po wschodach skutkuje często zahamowaniem i osłabieniem wzrostu. Ma to negatywny wpływ na rozwój początkowy kukurydzy. Jednym ze sposobów zminimalizowania ryzyka osłabienia tempa wzrostu jest wybór z tolerancją na chłody występujące na początku rozwoju. Innym dość istotnym aspektem jest wigor początkowy roślin. Ma on szczególne znaczenie na glebach wolniej nagrzewających się oraz w momencie opóźnienia siewu. Siew w takich warunkach wymaga szybkiego startu roślin, aby nadrobić stracony czas.
Tolerancja na okresowe niedobory wody
W ostatnich latach panują trudne warunki do uprawy kukurydzy. Największym problemem są długie okresy posuchy, które przemieniają się na dużym obszarze kraju w suszę powodującą znaczne spadki plonowania. Z tego względu wiele hodowli nasiennych zaczęło pracować nad cechami odmian kukurydzy, które mają na celu zmniejszyć podatność roślin na występujące susze. I tak właśnie w ostatnich latach pojawia się duża ilość odmian, która lepiej radzi sobie z transpiracją. Ponadto posiadają dłuższy i lepiej rozbudowany system korzeniowy, dzięki czemu rośliny mogą lepiej sobie poradzić w pierwszych etapach z występującymi niedoborami wody i doczekać się poprawy sytuacji pod względem opadów i poprawą sytuacji hydrologicznej.
Przystosowanie do stanowisk glebowych
Jest to bardzo ważna zmienna, która odpowiada za sukces uprawy. W Polsce panuje bardzo duża zmienność glebowa. W skład działek rolnych bardzo często wchodzą gleby z wysokim jak i z niskim potencjałem plonotwórczym. Odpowiednie dobranie odmiany kukurydzy do klasy gruntu, na której dana odmiana zostanie wysiana ma kluczowe znaczenie. Na działkach klas I, II i III należy wybierać odmiany o bardzo wysokim potencjale plonowani a. Są to gleby o wysokich zasobnościach w składniki pokarmowe, bardzo często o dobrym pH i uregulowanych stosunkach powietrzno- wodnych, które pozwalają uzyskać wysokie plony. Na ziemiach słabszych nie zawsze warto sugerować się potencjałem plonotwórczym odmiany. Powinniśmy zwracać uwagę na stabilność plonowania i tolerancję na okresowe niedobory wody.
Odporność na wyleganie
Zbiór kukurydzy odbywa się jesienią w bardzo różnych warunkach pogodowych. Zdarza się, że kukurydza stoi na polu nawet w listopadzie czy grudniu i jest podatna na różnego rodzaju warunki pogodowe jak silny wiatr czy opady deszczu. W okresie żniw kukurydzy okazuje się, że wiele odmian kukurydzy wylega utrudniając po pierwsze zbiór, a po drugie powodując straty w plonie ze względu na leżące na ziemi kolby. Wyleganiu kukurydzy może zapobiegać dobrze rozbudowany system korzeniowy oraz mocna i silnie zbudowana łodyga, która utrzymuje całą roślinę w pionie. Dokonując wyboru odmiany kukurydzy warto zwrócić uwagę na ten istotny parametr, który ogranicza straty w plonowaniu.
Zdrowotność roślin
Długość okresu wegetacyjnego kukurydzy powoduję, że roślina ta jest silnie podatna na szereg chorób, głównie z rodziny fuzarium. Zdrowotność roślin jest kluczem do przerabiania kukurydzy na produkty końcowe. Dobrej jakości kiszonka czy ziarno przerabiane na produkty spożywcze powinno charakteryzować się wysoką jakością bez udziału mykotoksyn. W tym przypadku warto mieć ten parametr na uwadze i wybierać odmiany o podwyższonej odporności na choroby z grupy fuzarium oraz na głównie guzowatą.
Podsumowanie
Tak jak widać wybór odpowiedniej odmiany nie należy do najprostszych. Jest wiele parametrów, które warto wziąć pod uwagę. Zwrócenie uwagi na wyżej wymienione cechy pozwoli w pełni dokonać wyboru odmian dobrych i bardzo dobrych, które pozwolą uzyskać wysokie plony.
Artykuł Partnera
