Wykonywanie działalności gospodarczej w Polsce może przybierać różne formy. Wpływa to przede wszystkim na liczbę i rodzaj obowiązków prawnych i skarbowych po stronie przedsiębiorcy. Aby można było jednak mówić o działalności gospodarczej, niezbędne jest spełnienie określonych przesłanek ustawowych.
Spis treści
Prawo przedsiębiorców
Pierwotnie definicja działalności wykonywanej przez przedsiębiorców była uregulowana w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Akt ten został jednak uchylony i zastąpiony ustawą z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Przepisy w niej zawarte regulują szeroko rozumianą działalność gospodarczą, a także prawa i obowiązki każdego przedsiębiorcy.
Działalność gospodarcza jest wolna dla każdego na równych prawach. Swoboda działalności gospodarczej stanowi tzw. publiczne prawo podmiotowe o charakterze negatywnym, któremu odpowiada ogólny obowiązek państwa nienaruszania swobody działania beneficjentów tego prawa w sferze działalności gospodarczej.
Definicja działalności gospodarczej
Prawo przedsiębiorców wyraźnie wskazuje, że działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Do uznania określonej przedmiotowo działalności za działalność gospodarczą konieczne jest więc łączne zaistnienie trzech jej cech funkcjonalnych:
- kryterium ekonomicznej klasyfikacji działalności;
- zarobkowych celach działalności;
- sposobie wykonywania działalności gospodarczej ze względu na organizację i częstotliwość.
Wobec tego nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana okresowo i sporadycznie. Działalnością gospodarczą jest działalność wykazująca zawodowy, czyli stały charakter, podporządkowanie regułom zysku i opłacalności (lub zasadzie racjonalnego gospodarowania) oraz uczestnictwo w działalności gospodarczej (w obrocie gospodarczym).
Zarobkowy charakter działalności stanowi podstawową, konstytutywną cechę działalności gospodarczej. Dana działalność jest zarobkowa, jeżeli jest prowadzona w celu osiągnięcia dochodu („zarobku”) rozumianego jako nadwyżka przychodów nad nakładami (kosztami) tej działalności.
Swoboda działalności gospodarczej
Jak zauważył Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 1 grudnia 2016 r., w pojęciu „wykonywanie działalności gospodarczej” mieszczą się dwa istotne elementy wolności gospodarczej – swoboda prawnej organizacji działalności gospodarczej oraz samodzielność w wykonywaniu tej działalności.
Swoboda dotyczy:
- wyboru formy organizacyjno-prawnej wykonywania działalności gospodarczej,
- kształtowania systemu kierowania i organizacji wewnętrznej przedsiębiorstwa,
- dokonywania zmian strukturalnych (łączenia, podziału, likwidacji, przekształceń) i zrzeszania się przedsiębiorców.
Natomiast samodzielność oznacza możliwość podejmowania decyzji na własny rachunek i odpowiedzialność w sferze działalności eksploatacyjnej i inwestycyjnej przedsiębiorstwa oraz w zakresie jego finansów.
Definicja przedsiębiorcy
Pojęcie działalności gospodarczej nierozerwalnie wiąże się z definicją przedsiębiorcy. Zgodnie z treścią art. 4 omawianej ustawy, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą.
Przedsiębiorcami są także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Zasady podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej przez osoby zagraniczne określają odrębne przepisy.
Duże znaczenie dla zdefiniowania pojęcia przedsiębiorcy ma element funkcjonalny, łączący się z prowadzeniem działalności gospodarczej lub zawodowej. Ustawa wymaga bowiem, aby przedsiębiorca „prowadził” działalność gospodarczą lub zawodową.
Samo stwierdzenie „prowadzi działalność” zakłada określony ciąg działań przyczynowo skutkowych, a nie tylko pojedyncze czynności. Przedsiębiorcą jest więc tylko ten, kto wykonuje czynności powtarzalne i to w taki sposób, że tworzą one pewną całość, a nie stanowią oderwanego świadczenia czy też świadczeń określonych rzeczy lub usług.
W ocenie ciągłości istotny jest zamiar powtarzalności określonych czynności celem osiągnięcia dochodu. To zamiar powtarzalności w odniesieniu do aktywności (działalności) decyduje o pozytywnym lub negatywnym zaistnieniu przesłanki ciągłości.
Zamiar niekrótkiego prowadzenia działalności gospodarczej zależy od zachowania osoby podejmującej działalność gospodarczą. Specyficzne cechy działalności gospodarczej to zawodowy, a więc stały charakter, powtarzalność podejmowanych działań, podporządkowanie zasadzie racjonalnego gospodarowania oraz uczestnictwo w obrocie gospodarczym.
Podstawa prawna:
- Art. 1-4 Prawa przedsiębiorców
