Komu przysługuje dodatek dla sołtysów z KRUS i na jakich zasadach?

Dodatek dla sołtysów to świadczenie pieniężne wypłacane przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego osobom, które przez odpowiednio długi czas pełniły funkcję sołtysa i osiągnęły ustawowo określony wiek. Nie ma on charakteru emerytury ani renty, ale może stanowić uzupełnienie innych świadczeń, w tym wypłacanych przez KRUS lub ZUS. W praktyce największe znaczenie mają warunki uzyskania dodatku, wymagane dokumenty oraz moment, od którego prawo do świadczenia powstaje, ponieważ to on decyduje o rozpoczęciu wypłaty.

Warunki uzyskania dodatku dla sołtysa

1. Prawo do dodatku dla sołtysów przysługuje osobom, które łącznie spełniają warunki określone w przepisach regulujących to świadczenie. Podstawowym wymogiem jest odpowiednio długi okres pełnienia funkcji sołtysa. Ustawodawca przyjął, że minimalny staż wynosi siedem lat, przy czym okres ten może obejmować kilka kadencji, o ile następowały one po sobie lub były rozdzielone przerwami. Liczy się faktyczne wykonywanie funkcji, a nie sam wybór na stanowisko.
2. Kolejnym warunkiem jest osiągnięcie wieku uprawniającego do uzyskania dodatku. W przypadku kobiet granica ta wynosi 60 lat, natomiast w odniesieniu do mężczyzn 65 lat. Wymóg wieku ma charakter bezwzględny i musi być spełniony w chwili składania wniosku lub najpóźniej w miesiącu, od którego zainteresowany ubiega się o przyznanie świadczenia.
3. Istotne znaczenie ma również kryterium niekaralności. Dodatek nie przysługuje osobom skazanym prawomocnym wyrokiem za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe pozostające w związku z pełnieniem funkcji sołtysa. W tym zakresie wnioskodawca składa stosowne oświadczenie, które podlega weryfikacji przez KRUS.

Brak spełnienia choćby jednego z opisanych warunków skutkuje odmową przyznania świadczenia.

Wysokość świadczenia i jego relacja z emeryturą lub rentą

Dodatek dla sołtysów ma charakter stałego świadczenia pieniężnego wypłacanego co miesiąc. Od 1 marca 2025 r. jego wysokość wynosi 354,86 zł. Kwota ta podlega corocznej waloryzacji, oznacza to, że w kolejnych latach może ulec podwyższeniu wraz ze zmianą wskaźników określanych dla świadczeń emerytalno-rentowych. Prawo do dodatku nie jest uzależnione od tego, czy dana osoba pobiera już emeryturę lub rentę. Świadczenie może być łączone zarówno z emeryturą rolniczą z KRUS, jak i z emeryturą lub rentą wypłacaną przez ZUS czy inne systemy zabezpieczenia społecznego. Dodatek nie wpływa na wysokość tych świadczeń i nie jest traktowany jako dochód powodujący ich zmniejszenie lub zawieszenie.

Procedura złożenia wniosku w KRUS

Postępowanie w sprawie przyznania dodatku wszczynane jest wyłącznie na wniosek zainteresowanego. Formularz wniosku udostępniany jest przez KRUS i może zostać złożony na kilka sposobów. Wnioskodawca może zrobić to osobiście w oddziale regionalnym lub placówce terenowej Kasy, przesłać dokumenty pocztą albo skorzystać z drogi elektronicznej, w tym platformy ePUAP. Dopuszczalne jest również złożenie wniosku w postaci dokumentu elektronicznego opatrzonego podpisem kwalifikowanym lub podpisem zaufanym.

KRUS jest jedynym organem właściwym do przyznania i wypłaty dodatku dla sołtysów. Złożenie wniosku do innej instytucji nie wywołuje skutków prawnych i nie zastępuje prawidłowego wszczęcia postępowania.

Dokumenty wymagane do przyznania dodatku

Do wniosku o przyznanie dodatku dla sołtysa należy dołączyć dokumenty potwierdzające spełnienie warunków ustawowych, w szczególności okres pełnienia funkcji. Podstawowym dowodem jest zaświadczenie wydane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, z którego jednoznacznie wynika, przez jaki czas dana osoba wykonywała obowiązki sołtysa. Dokument ten powinien wskazywać dzień, miesiąc i rok rozpoczęcia oraz zakończenia pełnienia funkcji.

Jeżeli uzyskanie takiego zaświadczenia nie jest możliwe, przepisy przewidują rozwiązania zastępcze. Wnioskodawca może dołączyć postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia, własne oświadczenie o okresie pełnienia funkcji oraz co najmniej trzy pisemne oświadczenia mieszkańców sołectwa potwierdzające te okoliczności. KRUS dopuszcza również sytuację, w której okres pełnienia funkcji zostanie określony jedynie w miesiącach i latach albo wyłącznie w latach, a brakujące dane zostaną uzupełnione oświadczeniami wnioskodawcy i świadków.

Niezależnie od dokumentów dotyczących stażu, do wniosku należy dołączyć oświadczenie o niekaralności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe związane z pełnieniem funkcji sołtysa. Złożenie nieprawdziwego oświadczenia może skutkować odmową przyznania dodatku, a także odpowiedzialnością prawną.

Dodatek dla sołtysów stanowi uzupełniające wsparcie finansowe dla osób, które przez wiele lat działały na rzecz lokalnej społeczności. Choć kwota świadczenia nie jest wysoka, ma ona charakter stały i podlega waloryzacji. Prawidłowe przygotowanie wniosku i kompletu dokumentów pozwala uniknąć przedłużania postępowania i przyspiesza uzyskanie decyzji o przyznaniu dodatku.