Co to jest działalność gospodarcza?

Co to jest działalność gospodarcza?

Wykonywanie działalności gospodarczej w Polsce może przybierać różne formy – wpływa to przede wszystkim na liczbę i rodzaj obowiązków prawnych i skarbowych po stronie przedsiębiorcy. Aby można było jednak mówić o działalności gospodarczej, niezbędne jest spełnienie określonych przesłanek ustawowych. 

Prawo przedsiębiorców 

Pierwotnie definicja działalności wykonywanej przez przedsiębiorców była uregulowana w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Akt ten został jednak uchylony i zastąpiony ustawą z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Przepisy w niej zawarte regulują szeroko rozumianą działalność gospodarczą, a także prawa i obowiązki każdego przedsiębiorcy.  

Pamiętajmy, że podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach. Swoboda działalności gospodarczej stanowi tzw. publiczne prawo podmiotowe o charakterze negatywnym, któremu odpowiada ogólny obowiązek państwa nienaruszania swobody działania beneficjentów tego prawa w sferze działalności gospodarczej. Wolność gospodarcza jest konstrukcją danego porządku prawnego i oznacza domniemanie swobody podejmowania i prowadzenia działalności przez przedsiębiorców, jeżeli (i dopóki) co innego nie wynika z przepisów ustawowych. Zasadą jest swoboda przedsiębiorcy, a wyjątkiem zakazy i ograniczenia. Tych ostatnich nie domniemywa się – muszą być one ustanowione wyraźnie. Domniemanie przemawia natomiast na rzecz swobody przedsiębiorcy (in dubio pro libertate). 

Definicja działalności gospodarczej 

Prawo przedsiębiorców wyraźnie wskazuje, że działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Do uznania określonej przedmiotowo działalności za działalność gospodarczą konieczne jest więc łączne zaistnienie trzech jej cech funkcjonalnych:  

  • kryterium ekonomicznej klasyfikacji działalności;  
  • zarobkowych celach działalności;  
  • sposobie wykonywania działalności gospodarczej ze względu na organizację i częstotliwość. 

Wobec tego nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana okresowo i sporadycznie. Działalnością gospodarczą jest działalność wykazująca zawodowy, czyli stały, charakter, podporządkowanie regułom zysku i opłacalności (lub zasadzie racjonalnego gospodarowania) oraz uczestnictwo w działalności gospodarczej (w obrocie gospodarczym). Zarobkowy charakter działalności stanowi podstawową, konstytutywną cechę działalności gospodarczej. Dana działalność jest zarobkowa, jeżeli jest prowadzona w celu osiągnięcia dochodu (“zarobku”) rozumianego jako nadwyżka przychodów nad nakładami (kosztami) tej działalności. Brak tej cechy przesądza, że w danym przypadku nie można mówić o działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej ani w art. 3 prawa przedsiębiorców. 

Pamiętajmy jednak, że generowanie strat przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą (zamiast spodziewanych zysków), z uwagi na koszty działalności przewyższające dochód, nie przekreśla jej zarobkowego charakteru. Niemniej jednak, inaczej należy ocenić sytuację, w której to od początku wymiernym, stałym i założonym z góry kosztem, nieznajdującym pokrycia w przewidywanych zyskach, staje się opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości znacznie przekraczającej obowiązujące minimum. Takie multiplikowanie kosztów prowadzonej działalności nieuzasadnione jest potrzebą inwestowania w podjęte przedsięwzięcie celem jego perspektywicznego rozwoju. 

Swoboda działalności gospodarczej  

Jak zauważył Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 1 grudnia 2016 r. (sygn. akt III AUa 2834/15), w pojęciu “wykonywanie działalności gospodarczej” mieszczą się dwa istotne elementy wolności gospodarczej, a mianowicie: swoboda prawnej organizacji działalności gospodarczej oraz samodzielność w wykonywaniu tej działalności. Swoboda dotyczy:  

  • wyboru formy organizacyjno-prawnej wykonywania działalności gospodarczej,  
  • kształtowania systemu kierowania i organizacji wewnętrznej przedsiębiorstwa,  
  • dokonywania zmian strukturalnych (łączenia, podziału, likwidacji, przekształceń) i zrzeszania się przedsiębiorców. 

Natomiast samodzielność oznacza możliwość podejmowania decyzji na własny rachunek i odpowiedzialność w sferze działalności eksploatacyjnej i inwestycyjnej przedsiębiorstwa oraz w zakresie jego finansów. 

Definicja przedsiębiorcy 

Pojęcie działalności gospodarczej nierozerwalnie wiąże się z definicją przedsiębiorcy. Zgodnie z treścią art. 4 omawianej ustawy, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Przedsiębiorcami są także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Zasady podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej przez osoby zagraniczne określają odrębne przepisy. 

Kluczowe znaczenie dla zdefiniowania pojęcia przedsiębiorcy ma element funkcjonalny, łączący się z prowadzeniem działalności gospodarczej lub zawodowej. Ustawa wymaga bowiem, aby przedsiębiorca “prowadził” działalność gospodarczą lub zawodową. Samo stwierdzenie “prowadzi działalność” zakłada określony ciąg działań, a nie tylko pojedyncze czynności. Przedsiębiorcą jest więc tylko ten, kto wykonuje czynności powtarzalne i to w taki sposób, że tworzą one pewną całość, a nie stanowią oderwanego świadczenia czy też świadczeń określonych rzeczy lub usług. W ocenie ciągłości istotny jest zamiar powtarzalności określonych czynności celem osiągnięcia dochodu. To zamiar powtarzalności w odniesieniu do aktywności (działalności) decyduje o pozytywnym lub negatywnym zaistnieniu przesłanki ciągłości. Zamiar niekrótkiego prowadzenia działalności gospodarczej zależy od zachowania osoby podejmującej działalność gospodarczą. Specyficzne cechy działalności gospodarczej, to zawodowy, a więc stały charakter, powtarzalność podejmowanych działań, podporządkowanie zasadzie racjonalnego gospodarowania, uczestnictwo w obrocie gospodarczym. Formalne zarejestrowanie działalności gospodarczej ma znaczenie w sferze dowodowej, lecz samo w sobie nie przesądza podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, gdyż decydujące znaczenie dla istnienia tego obowiązku ma faktyczne prowadzenie działalności, a nie posiadanie uprawnień do jej prowadzenia. 

Podstawa prawna: 

Art. 1-4 Prawa przedsiębiorców 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Jak założyć firmę?

May 20, 2020